U Crkvi Rođenja Presvete Bogorodice u Perastu, u subotu, 7. novembra 2026. godine, biće svečano proslavljen veliki jubilej – 170 godina od izgradnje ovog pravoslavnog hrama. Svetu arhijerejsku liturgiju, sa početkom u 9 časova, služiće Njegovo visokopreosveštenstvo Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorsko-primorski g. Joanikije.

O istorijatu crkve, značaju jubileja i programu proslave u Jutarnjem programu Radija Svetigora govorio je jerej Jovan Vasić, paroh orahovačko-peraški, koji je istakao da se pripreme za ovaj događaj odvijaju u posebnoj duhovnoj radosti.

„Zaista je ovo radostan događaj i ovi dani pripreme za proslavu u subotu prosto odišu tom atmosferom radosti. Sve nekako teče u tom duhu i sve nekako lako. Za mene, kao sveštenika, ove pripreme nikad nijesu bile radosnije i osjeća se ta velika blagodat povodom jubileja“, kazao je otac Jovan.

Govoreći o istorijatu peraške svetinje, podsjetio je da su pravoslavni hrišćani u Perastu živjeli vjekovima, ali da im istorijske okolnosti, naročito u vrijeme Mletačke republike, nijesu dozvoljavale da podignu hram u obliku u kojem ga danas poznajemo.

Prema sačuvanom predanju, pravoslavni vjernici su i ranije imali svoju bogomolju, vjerovatno kapelu ili mjesto na kojem su se okupljali radi molitve. Međutim, tek nakon promjene političkih prilika stvoreni su uslovi za izgradnju crkve.

Otac Jovan je naveo da je jednu od najznačajnijih uloga u podizanju hrama imao Đorđe, u narodu poznat kao Đuro Đuranović, koji se 1849. godine obratio austrijskom monarhu sa molbom za dozvolu za izgradnju pravoslavne crkve.

O ovom događaju svjedoči zapis arhimandrita Gerasima Petranovića, kasnijeg episkopa, objavljen 1864. godine u „Srpsko-dalmatinskom magazinu“. Na osnovu tog istorijskog svjedočanstva pripremljena je i štampana kratka monografija o istoriji peraškog hrama.

„Đorđe Đuro Đuranović biće zapamćen kao glavni ktitor ovog svetog hrama i rijetki crkveni dobrotvor“, podsjetio je otac Jovan na svjedočanstvo arhimandrita Gerasima Petranovića.

Radovi na izgradnji hrama počeli su 14. januara 1856. godine, dok je temelj položen 30. januara iste godine. Za svega pola godine, već u julu, završeni su glavni građevinski radovi, a hram je osveštan naredne, 1857. godine.

Posebno je zanimljivo da je na osvećenju crkve pojalo Srpsko pjevačko društvo „Jedinstvo“ iz Kotora, o čemu je sačuvan zapis u hronici ovog društva.

Govoreći o arhitekturi crkve, otac Jovan je objasnio da je hram građen u spoju baroknog i vizantijskog stila, a da posebnu vrijednost predstavljaju njegov ikonostas, ikone i bogoslužbeni predmeti koji su sačuvani od vremena izgradnje.

Istakao je da se mnoge od tih svetinja i danas koriste u bogosluženjima, te da se u hramu čuva i diptih sa imenima ktitora i priložnika koji su pomogli njegovu izgradnju.

„Mi i dan-danas koristimo u bogoslužbene svrhe sve ono što su prije 170 godina oni hrišćani, dobrotvori, među njima, naravno, prvi Đorđe Đuro Đuranović, a i ostali, priložili. Imamo sačuvan diptih ktitora i priložnika koji su uložili sebe i koji su učestvovali u izgradnji ovog hrama“, kazao je otac Jovan, naglasivši da se njihova imena pominju na svakoj Svetoj liturgiji.

Govoreći o programu proslave, paroh orahovačko-peraški je najavio da će na Svetoj arhijerejskoj liturgiji pojati Hor Svetog Save iz Herceg Novog. U nastavku bogosluženja biće služen pomen Đorđu Đuru Đuranoviću i svim ktitorima, dobrotvorima i priložnicima peraškog hrama.
Nakon bogosluženja biće priređeno posluženje u porti crkve, a potom i trpeza ljubavi u Parohijskom domu u Risnu, na koju su pozvani svi učesnici proslave.

Otac Jovan je govorio i o potrebi obnove hrama, kao i kuće Đuranovića, poznate i kao Njegoševa kuća, u kojoj je, prema njegovim riječima, Sveti Petar Drugi Petrović Njegoš boravio kao gost Đorđa Đuranovića tokom ljeta 1845. godine. Ova kuća, koju je Đuranović ostavio Crkvi, trenutno nije u stanju pogodnom za korišćenje.

Izrazio je nadu da će u narednom periodu biti stvoreni uslovi za njenu obnovu, kao i za neophodne radove na samom hramu.

Podsjećajući na riječi arhimandrita Gerasima Petranovića, koji je pravoslavne Peraštane opisao kao malobrojne, ali veoma oduševljene i blagočestive, otac Jovan je naglasio da se njihova vjera, trud i ljubav prema svetinji osjećaju i danas.

„Kroz ovih 170 godina mnogi su se ugradili svojom molitvom, dobrim djelom, ljubavlju i revnošću. I ovaj hram, i porta, i uopšte ovo zdanje pravoslavno odiše tom blagodaću, tim mirom i tom ljepotom. Ona jeste i prirodna ljepota, ali prije svega ova duhovna“, poručio je otac Jovan.

Na kraju razgovora pozvao je vjerni narod da u subotu, 7. novembra, dođe u Perast i učestvuje u proslavi velikog jubileja.

„Ovo je pravi trenutak i jedna prava prilika, za one koji nijesu bili, i one koji su bili, da proslavimo. To zaslužuju i naši preci i velika blagodat ove svetinje, da se saberemo i u ime Gospodnje obradujemo i susretnemo jedni s drugima“, poručio je jerej Jovan Vasić u razgovoru za Svetigoru.